28 വര്‍ഷത്തെ കാത്തിരിപ്പ്; സൈനിക കസ്റ്റഡിയില്‍ കാണാതായ കശ്മീരി യുവാവ് മരിച്ചതായി കോടതി പ്രഖ്യാപിച്ചു

ശ്രീനഗര്‍: ജമ്മു കശ്മീരില്‍ 1997-ല്‍ സൈനിക കസ്റ്റഡിയിലെടുക്കപ്പെട്ട ശേഷം കാണാതായ വ്യക്തി മരിച്ചതായി 28 വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്ക് ശേഷം കോടതി പ്രഖ്യാപിച്ചു. അദ്ദേഹം കസ്റ്റഡിയില്‍ കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന അന്വേഷണ റിപ്പോര്‍ട്ടുകളുടെയും മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നിയമപരമായ അനുമാനങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ശ്രീനഗര്‍ കോടതിയുടെ ഈ സുപ്രധാന വിധി.

ന്യൂസ്ടാഗ് വാര്‍ത്തകള്‍ വാട്‌സാപ്പില്‍ കിട്ടും >>

ശ്രീനഗര്‍ സബ് ജഡ്ജി മസ്സറത്ത് ജബീന്‍ ആണ് അബ്ദുല്‍ റഷീദ് വാനി മരിച്ചതായി പ്രഖ്യാപിച്ചത്. വാനിയുടെ ഭാര്യയും രണ്ട് മക്കളും നല്‍കിയ സിവില്‍ സ്യൂട്ടിലാണ് കോടതി വിധി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണ സര്‍ട്ടിഫിക്കറ്റ് നല്‍കാന്‍ ശ്രീനഗര്‍ മുനിസിപ്പല്‍ കോര്‍പ്പറേഷനോട് കോടതി നിര്‍ദ്ദേശിച്ചു.

കസ്റ്റഡി മരണവും അന്വേഷണവും

1997 ജൂലൈയില്‍ ഗോര്‍ഖ റൈഫിള്‍സ് കസ്റ്റഡിയിലെടുത്ത വാനി, മേജര്‍ വി.പി. യാദവ് എന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ നേതൃത്വത്തില്‍ നടത്തിയ പീഡനത്തില്‍ കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്നാണ് കോടതി കണ്ടെത്തിയത്. ജമ്മു കശ്മീര്‍ ഹൈക്കോടതിയുടെ നിര്‍ദ്ദേശപ്രകാരം ശ്രീനഗര്‍ സെഷന്‍സ് ജഡ്ജി നടത്തിയ അന്വേഷണ റിപ്പോര്‍ട്ട് കോടതി ആധാരമാക്കി. ഫറൂഖ് അഹമ്മദ് ഭട്ട് എന്ന മറ്റൊരാളോടൊപ്പമാണ് വാനിയെ കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തതെന്നും, പിന്നീട് ഇരുവരെയും കൊലപ്പെടുത്തി മൃതദേഹങ്ങള്‍ മറവുചെയ്തതായും അന്വേഷണ റിപ്പോര്‍ട്ടില്‍ പറയുന്നു.

തുടര്‍ച്ചയായി ഏഴ് വര്‍ഷത്തിലധികം ഒരാളെക്കുറിച്ച് വിവരങ്ങള്‍ ലഭ്യമല്ലെങ്കില്‍ നിയമപരമായി ആ വ്യക്തി മരിച്ചതായി കണക്കാക്കാമെന്ന വ്യവസ്ഥ (Legal Presumption of Death) ഈ കേസില്‍ ബാധകമാണെന്ന് കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.

കശ്മീരിലെ ‘അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നവര്‍’

ജമ്മു കശ്മീരില്‍ 1989-ന് ശേഷം ഏകദേശം 8,000 മുതല്‍ 10,000 വരെ ആളുകളെ കാണാതായിട്ടുണ്ടെന്നാണ് മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകളുടെ കണക്ക്. സുരക്ഷാ സേനയുടെ തിരച്ചിലുകള്‍ക്കിടയില്‍ കസ്റ്റഡിയിലെടുക്കപ്പെട്ട ഇവര്‍ പിന്നീട് തിരിച്ചുവന്നിട്ടില്ലെന്ന് കുടുംബങ്ങള്‍ പരാതിപ്പെടുന്നു.

‘ഹാഫ് വിഡോസ്’ നേരിടുന്ന പ്രതിസന്ധി

ഭര്‍ത്താക്കന്മാരെ കാണാതായതിനെത്തുടര്‍ന്ന് ജീവിതം വഴിമുട്ടിയ ആയിരക്കണക്കിന് സ്ത്രീകളാണ് കശ്മീരിലുള്ളത്. ഇവരെ ‘ഹാഫ് വിഡോസ്’ (പകുതി വിധവകള്‍) എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. മരണ സര്‍ട്ടിഫിക്കറ്റ് ഇല്ലാത്തതിനാല്‍ സ്വത്തവകാശം, പുനര്‍വിവാഹം, കുട്ടികളുടെ ഭാവി തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളില്‍ നിയമപരമായ വലിയ പ്രതിസന്ധികളാണ് ഇവര്‍ നേരിടുന്നത്. അബ്ദുല്‍ റഷീദ് വാനിയുടെ കുടുംബത്തിന് ലഭിച്ച ഈ വിധി, സമാനമായ നിരവധി കുടുംബങ്ങള്‍ക്ക് നിയമപരമായ പോരാട്ടത്തില്‍ പ്രതീക്ഷ നല്‍കുന്നതാണ്.