കമാല്‍ മൗല മസ്ജിദ് പ്രദേശം ക്ഷേത്രമെന്ന് മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി; ആരാധന ആരംഭിക്കാനുള്ള നീക്കവുമായി സംഘപരിവാരം

ഭോപ്പാല്‍: മധ്യപ്രദേശിലുള്ള ധറിലെ ഭോജ്ശാല-കമാല്‍ മൗല മസ്ജിദ് പ്രദേശം ക്ഷേത്രമാണെന്ന് മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി. പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഭോജ്ശാല സ്മാരകത്തിന്റെ മതപരമായ സ്വഭാവം ക്ഷേത്രത്തിന്റേതാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച്, കമാല്‍ മൗല മസ്ജിദ് കോംപ്ലക്‌സിലെ മുസ്ലിംകളുടെ ആരാധന അവസാനിപ്പിക്കാന്‍ മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവിട്ടു. അതേസമയം, പള്ളി നിര്‍മാണത്തിനായി ധാര്‍ ജില്ലയില്‍ പകരമായി അനുയോജ്യമായ ഭൂമി അനുവദിക്കുന്നത് പരിഗണിക്കാന്‍ സംസ്ഥാന സര്‍ക്കാരിനോട് കോടതി നിര്‍ദേശിച്ചു.

ന്യൂസ്ടാഗ് വാര്‍ത്തകള്‍ വാട്‌സാപ്പില്‍ കിട്ടും >>

വിധി വന്ന് മണിക്കൂറുകള്‍ക്കകം, സംഘപരിവാര അഭിഭാഷകന്‍ വിഷ്ണു ശങ്കര്‍ ജെയിന്‍ അടുത്ത നീക്കങ്ങള്‍ വ്യക്തമാക്കി. അവിടെ ആരാധന നടത്താനുള്ള മൗലികാവകാശം വിനിയോഗിക്കുന്നതിനാണ് തങ്ങളുടെ പ്രഥമ പരിഗണനയെന്നും, തുടര്‍ന്ന് സുപ്രീം കോടതിയിലെ വലിയ നിയമപോരാട്ടത്തിനായി തയ്യാറെടുക്കുമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

ചൊവ്വാഴ്ചകളില്‍ ഹിന്ദുക്കള്‍ക്ക് ഭോജ്ശാലയില്‍ പൂജ നടത്താനും വെള്ളിയാഴ്ചകളില്‍ മുസ്ലിംകള്‍ക്ക് കമാല്‍ മൗല മസ്ജിദില്‍ നമസ്‌കാരം നടത്താനും അനുമതി നല്‍കിയ 2003-ലെ ആര്‍ക്കിയോളജിക്കല്‍ സര്‍വേ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ (ASI) ഉത്തരവിലെ ഭാഗങ്ങള്‍ ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി.

ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ മതപരമായ സ്വഭാവം ക്ഷേത്രത്തിന്റേതാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയ കോടതി, ഭോജ്ശാല ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭരണവും കോംപ്ലക്‌സിനുള്ളിലെ സംസ്‌കൃത പഠനവും നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനായി ക്രമീകരണങ്ങള്‍ രൂപീകരിക്കാന്‍ കേന്ദ്ര സര്‍ക്കാരിനോടും എഎസ്‌ഐയോടും ആവശ്യപ്പെട്ടു. ‘നിലവില്‍, മുന്‍പുണ്ടായിരുന്ന ക്രമീകരണങ്ങള്‍ അഭിസംബോധന ചെയ്യേണ്ട സാഹചര്യം നിലനില്‍ക്കുന്നില്ല, കാരണം ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ സ്വഭാവം ഞങ്ങള്‍ ഇതിനകം തീരുമാനിച്ചു കഴിഞ്ഞു,’ സൈറ്റിന്മേല്‍ പ്രത്യേക അവകാശം ആവശ്യപ്പെട്ട് സമര്‍പ്പിച്ച ഹര്‍ജികള്‍ തീര്‍പ്പാക്കിക്കൊണ്ട് ബെഞ്ച് നിരീക്ഷിച്ചു.

ആവശ്യമെങ്കില്‍ മറ്റൊരിടത്ത് പള്ളി പണിയാം

അതേസമയം, ‘മുസ്ലിം സമുദായത്തിന്റെ മതപരമായ അവകാശങ്ങള്‍ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി’, പള്ളിയുടെയും അനുബന്ധ മതപരമായ സൗകര്യങ്ങളുടെയും നിര്‍മ്മാണത്തിനും ഭരണത്തിനുമായി അപേക്ഷ സമര്‍പ്പിക്കുകയാണെങ്കില്‍ ധര്‍ ജില്ലയ്ക്കുള്ളില്‍ തന്നെ ‘അനുയോജ്യമായതും സ്ഥിരവുമായ ഭൂമി’ അനുവദിക്കുന്നത് അധികാരികള്‍ക്ക് പരിഗണിക്കാമെന്നും കോടതി പ്രസ്താവിച്ചു.

ബാബറി വിധി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി സല്‍മാന്‍ ഖുര്‍ഷിദിന്റെ വാദങ്ങള്‍

പുരാവസ്തു കണ്ടെത്തലുകള്‍ക്ക് മാത്രം ഒരു സ്ഥലത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശമോ മതപരമായ സ്വഭാവമോ നിര്‍ണ്ണയിക്കാന്‍ കഴിയില്ലെന്ന് ബാബരി മസ്ജിദ് വിധി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി മുസ്ലിം പക്ഷത്തിന് വേണ്ടി ഹാജരായ മുതിര്‍ന്ന അഭിഭാഷകന്‍ സല്‍മാന്‍ ഖുര്‍ഷിദ് വാദിച്ചു.

‘വിശ്വാസത്തിനോ ചരിത്രപരമായ സാധ്യതകള്‍ക്കോ സ്വതന്ത്രമായി നിയമപരമായ ഉടമസ്ഥാവകാശം സ്ഥാപിക്കാന്‍ കഴിയില്ല’ എന്നും, ഉടമസ്ഥാവകാശവും കൈവശാവകാശവും സംബന്ധിച്ച തര്‍ക്കങ്ങള്‍ ചരിത്രപരമായ വിവരണങ്ങളോ എഎസ്‌ഐ നിഗമനങ്ങളോ അടിസ്ഥാനമാക്കിയല്ല, മറിച്ച് ശരിയായ സിവില്‍ വിചാരണയിലൂടെയും നിയമപരമായി സ്വീകാര്യമായ തെളിവുകളിലൂടെയുമാണ് തീരുമാനിക്കേണ്ടത്’- സല്‍മാന്‍ ഖുര്‍ഷദ് പറഞ്ഞു.

പിന്നീട് നടന്ന ഒരു നിര്‍മ്മിതിക്ക് താഴെയായി ഒരു മുന്‍കാല ഘടനയുടെ സാന്നിധ്യം പുരാവസ്തു സാമഗ്രികള്‍ സൂചിപ്പിച്ചാല്‍ പോലും, അത്തരം കണ്ടെത്തലുകള്‍ ഉടമസ്ഥാവകാശം സ്വയമേവ തെളിയിക്കുന്നില്ലെന്നും ഇന്നത്തെ അവകാശവാദങ്ങളെ ന്യായീകരിക്കുന്നില്ലെന്നും അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. റിട്ട് ഹര്‍ജികളിലൂടെ മുന്‍ ഭരണകൂടങ്ങളുടെ ‘ചരിത്രപരമായ തെറ്റുകള്‍’ തീര്‍പ്പാക്കാന്‍ കോടതികള്‍ക്ക് കഴിയില്ലെന്നും, ചരിത്രപരമായ മതപരമായ തര്‍ക്കങ്ങള്‍ വീണ്ടും തുറക്കുന്നത് തടയാനാണ് 1991-ലെ ആരാധനാലയ നിയമം നിര്‍മ്മിച്ചതെന്നും അദ്ദേഹം ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു.

എഎസ്‌ഐ സംരക്ഷിത സ്മാരകങ്ങളെ ആരാധനാലയ നിയമത്തിലെ ചില വ്യവസ്ഥകളില്‍ നിന്ന് ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അതിനര്‍ത്ഥം അവയുടെ മതപരമായ സ്വഭാവം ‘അണ്‍ലിമിറ്റഡ് ചലഞ്ചിന്’ വിധേയമാക്കാം എന്നല്ലെന്ന് ഖുര്‍ഷിദ് സമര്‍പ്പിച്ചു. എഎസ്‌ഐ നിയമം ഒരു സ്വയംഭരണ നിയമവ്യവസ്ഥയായതിനാലാണ് ഈ ഒഴിവാക്കല്‍ നിലനില്‍ക്കുന്നത്, അല്ലാതെ ചരിത്രപരമായ അവകാശവാദങ്ങള്‍ മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി തര്‍ക്കങ്ങള്‍ അനുവദിക്കാന്‍ പാര്‍ലമെന്റ് ഉദ്ദേശിച്ചതുകൊണ്ടല്ലെന്നും അദ്ദേഹം വാദിച്ചു.

തര്‍ക്കത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലം

എഎസ്‌ഐ സംരക്ഷിക്കുന്ന 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സ്മാരകമായ ഭോജ്ശാല സരസ്വതി ദേവിക്ക് സമര്‍പ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണെന്ന് ഹിന്ദുക്കള്‍ അവകാശപ്പെടുമ്പോള്‍, മുസ്ലിംകള്‍ അതിനോട് ചേര്‍ന്നുള്ള കമാല്‍ മൗല ഘടനയെ ചരിത്രപരമായി നമസ്‌കാരം നടത്തിവരുന്ന പള്ളിയായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.

ഹരജികളുമായി മൂന്ന് മതവിഭാഗങ്ങള്‍

സൈറ്റിന്റെ ചരിത്രപരവും മതപരവുമായ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ച് ഹിന്ദു, മുസ്ലിം, ജൈന വിഭാഗങ്ങളില്‍ നിന്നുള്ള ഒന്നിലധികം ഹര്‍ജികള്‍ ഈ വ്യവഹാരത്തില്‍ ഉള്‍പ്പെട്ടിരുന്നു. ഭോജ്ശാല യഥാര്‍ത്ഥത്തില്‍ ഭോജ രാജാവിന്റെ ഭരണകാലത്ത് നിര്‍മ്മിച്ച സരസ്വതി ക്ഷേത്രമാണെന്ന് ഹിന്ദു ഹര്‍ജിക്കാര്‍ വാദിക്കുകയും തങ്ങളുടെ അവകാശവാദങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന പുരാവസ്തു, ശിലാലിഖിത തെളിവുകള്‍ ഉദ്ധരിക്കുകയും ചെയ്തു. കില്‍ജി കാലഘട്ടത്തിലെ ചരിത്രരേഖകളില്‍ സരസ്വതി ക്ഷേത്രം തകര്‍ത്തതിനെക്കുറിച്ച് പരാമര്‍ശമില്ലെന്ന് മുസ്ലിം കക്ഷികള്‍ വാദിക്കുകയും സൈറ്റില്‍ നമസ്‌കാരം അനുവദിക്കുന്ന 1935-ലെ പ്രഖ്യാപനത്തിന്റെ സാധുതയെ പ്രതിരോധിക്കുകയും ചെയ്തു. സ്മാരകത്തിന് ജൈന പാരമ്പര്യങ്ങളുമായുള്ള വാസ്തുവിദ്യാ-ചരിത്രപരമായ ബന്ധം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ജൈന ഗ്രൂപ്പുകളും പ്രാര്‍ത്ഥനാ അവകാശം തേടിയിരുന്നു.

ALSO READ: നീറ്റ് യുജി ചോദ്യപേപ്പര്‍ ചോര്‍ച്ചയിലെ മുഖ്യസൂത്രധാരനായ പ്രഫസര്‍ പിടിയില്‍

കോടതിയുടെ മേല്‍നോട്ടത്തിലുള്ള സാഹചര്യങ്ങളില്‍ നടപടികള്‍ പുനരാരംഭിക്കുന്നതിന് മുന്‍പ്, ഈ സ്ഥലത്ത് ശാസ്ത്രീയ സര്‍വേ നടത്താന്‍ ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവിട്ടിരുന്നു. ഈ നടപടി കുറച്ചുകാലം സുപ്രീം കോടതിയുടെ പരിഗണനയിലും എത്തിയിരുന്നു. നിലവില്‍ ബ്രിട്ടീഷ് മ്യൂസിയത്തിലുള്ള സരസ്വതി വിഗ്രഹം തിരികെ കൊണ്ടുവരണമെന്ന ഹിന്ദു ഹര്‍ജിക്കാരുടെ ആവശ്യങ്ങള്‍ പരിഗണിക്കാന്‍ കോടതി കേന്ദ്ര സര്‍ക്കാരിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് നിലനിന്നിരുന്ന ആരാധനാലയങ്ങളുടെ മതപരമായ സ്വഭാവം അതേപടി നിലനിര്‍ത്തുകയും ആ പദവി മാറ്റാന്‍ ശ്രമിക്കുന്ന നിയമനടപടികള്‍ തടയുകയും ചെയ്യുന്ന 1991-ലെ ആരാധനാലയ നിയമത്തിലേക്ക് ഈ തര്‍ക്കം വീണ്ടും ശ്രദ്ധ ആകര്‍ഷിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, ഈ നിയമത്തിലെ സെക്ഷന്‍ 4(3) പ്രകാരം 1958-ലെ പുരാതന സ്മാരകങ്ങളും പുരാവസ്തു സൈറ്റുകളും അവശിഷ്ടങ്ങളും സംബന്ധിച്ച നിയമപ്രകാരം സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള പുരാതനവും ചരിത്രപരവുമായ സ്മാരകങ്ങള്‍ക്ക് ഇളവ് നല്‍കുന്നുണ്ട്.

സുപ്രീം കോടതിയെ സമീപിക്കുമെന്ന് മുസ്ലിം കൂട്ടായ്മ

മുതിര്‍ന്ന അഭിഭാഷകരായ സല്‍മാന്‍ ഖുര്‍ഷിദ്, ശോഭ മേനോന്‍, തൗസിഫ് വാര്‍സി എന്നിവര്‍ മുസ്ലിം സമുദായത്തിന്റെ കേസ് ശക്തമായി വാദിക്കുകയും 1935-ലെ ഗസറ്റ് വിജ്ഞാപനം കോടതിക്ക് മുന്നില്‍ സമര്‍പ്പിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നുവെന്ന് കമാല്‍ മൗല മസ്ജിദ് നമസ്‌കാര ഇന്‍തേസാമിയ കമ്മിറ്റി പ്രസിഡന്റ് സുല്‍ഫിക്കര്‍ പഠാന്‍ പറഞ്ഞു.

‘ഈ ഉത്തരവ് എങ്ങനെയാണ് വന്നതെന്ന് ഇപ്പോഴും ഞങ്ങള്‍ക്ക് മനസ്സിലാകുന്നില്ല,’ പഠാന്‍ പറഞ്ഞു. ഹൈക്കോടതി വിധിയെ സമുദായം ബഹുമാനിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, വിധിയില്‍ പോരായ്മകള്‍ കണ്ടെത്തിയാല്‍ സുപ്രീം കോടതിയെ സമീപിക്കുമെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേര്‍ത്തു.

‘ഇതൊരു പൂര്‍ണ്ണമായ പരാജയമല്ല. സുപ്രീം കോടതിയുടെ വാതിലുകള്‍ ഇപ്പോഴും ഞങ്ങള്‍ക്ക് മുന്നില്‍ തുറന്നിരിക്കുന്നു, സാധ്യമായ എല്ലാ വഴികളിലൂടെയും ഞങ്ങള്‍ അവിടെ നിയമപോരാട്ടം തുടരും,’ സമാധാനവും ക്ഷമയും പാലിക്കാന്‍ അഭ്യര്‍ത്ഥിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

മധ്യപ്രദേശ് ഡെപ്യൂട്ടി സിഎം ജഗദീഷ് ദേവ്ദ കോടതി വിധിയെ സ്വാഗതം ചെയ്യുകയും സമാധാനത്തിന് ആഹ്വാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ധറില്‍ കടുത്ത സുരക്ഷാ ക്രമീകരണങ്ങള്‍ ഏര്‍പ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ‘കോടതി നല്‍കുന്ന ഏത് വിധിയും അംഗീകരിക്കാന്‍’ ജനങ്ങളോട് അഭ്യര്‍ത്ഥിക്കുന്നതായും അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചു.

ധറില്‍ കനത്ത സുരക്ഷ

മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി വിധിയെ തുടര്‍ന്ന് ധറിലുടനീളം വിപുലമായ സുരക്ഷാ ക്രമീകരണങ്ങളാണ് പോലീസ് ഏര്‍പ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. ആഭ്യന്തരവും ബാഹ്യവുമായ സുരക്ഷാ നടപടികള്‍ ശക്തമാക്കിയ പോലീസ് സോഷ്യല്‍ മീഡിയ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളും സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്. ധര്‍ നഗരത്തിലും ജില്ലയിലുടനീളവുമായി ആയിരത്തിലധികം പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരെ വിന്യസിച്ചിട്ടുണ്ട്. കോടതി തീരുമാനം സമാധാനപരമായി അംഗീകരിക്കണമെന്നും മത സൗഹാര്‍ദ്ദം നിലനിര്‍ത്തണമെന്നും എസ്പി സച്ചിന്‍ ശര്‍മ്മ പൊതുജനങ്ങളോട് അഭ്യര്‍ത്ഥിച്ചു.

അയോധ്യ വിധിയുമായി സാമ്യമെന്ന് വിമര്‍ശനം

ബാബറി മസ്ജിദ് തര്‍ക്കഭൂമി രാമക്ഷേത്ര നിര്‍മ്മാണത്തിനായി വിട്ടുനല്‍കുകയും പള്ളി പണിയാന്‍ മുസ്ലിം സമുദായത്തിന് പ്രത്യേക ഭൂമി അനുവദിക്കാന്‍ നിര്‍ദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്ത സുപ്രീം കോടതിയുടെ അയോധ്യ വിധിയുമായി ഈ വിധിയെ വിമര്‍ശകര്‍ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.

കമാല്‍ മൗല മസ്ജിദ് കോംപ്ലക്‌സ് ക്ഷേത്രമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും അവിടെ നമസ്‌കാരം തടയുകയും ചെയ്ത മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവിനെ എഐഎംഐഎം (AIMIM) അധ്യക്ഷന്‍ അസദുദ്ദീന്‍ ഒവൈസി വിമര്‍ശിച്ചു. ഈ വിധിക്ക് അയോധ്യ വിധിയുമായി ‘വ്യക്തമായ സാമ്യങ്ങള്‍’ ഉണ്ടെന്ന് പറഞ്ഞ അദ്ദേഹം, സുപ്രീം കോടതി ഇത് തിരുത്തുമെന്നും ഈ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കുമെന്നും പ്രത്യാശ പ്രകടിപ്പിച്ചു.

ഭോജ്ശാല-കമാല്‍ മൗല മസ്ജിദ് തര്‍ക്കത്തിലെ വിധിയെ എഐഎംഐഎം ഡല്‍ഹി അധ്യക്ഷന്‍ ഷൊയൈബ് ജാമൈയും വിമര്‍ശിച്ചു: ‘ഇത് അങ്ങേയറ്റം ആശങ്കാജനകമായ കാര്യമാണ്. 1991-ലെ ആരാധനാലയ നിയമം പരസ്യമായി കീറിയെറിയപ്പെടുകയാണ്. പഴയ പള്ളികളെ ലക്ഷ്യമിടുന്ന പ്രൊഫഷണല്‍ ഹിന്ദുത്വ അഭിഭാഷകരുടെ സംഘം വീണ്ടും വിജയിച്ചിരിക്കുന്നു.’