സമര സ്ഥലത്ത് ഇന്റര്‍നെറ്റ് സേവനം തടഞ്ഞു; മറുവിദ്യയുമായി പാറ്റകള്‍; അമ്പരന്ന് പോലീസ്

ന്യൂഡല്‍ഹി: സിജെപിയുടെ സമരം പൊളിക്കാന്‍ ഇന്റര്‍നെറ്റ് വിഛേദിച്ചെങ്കിലും പുതിയ സാങ്കേതിക വിദ്യകള്‍ ഉപയോഗിച്ച് അതിനെ മറികടന്ന് ജെന്‍സി ബുദ്ധി. രാജ്യതലസ്ഥാനനഗരിയില്‍ നടക്കുന്ന സി.ജെ.പി പ്രതിഷേധത്തിനിടെ കേന്ദ്രസര്‍ക്കാര്‍ മൊബൈല്‍ ഇന്റര്‍നെറ്റ് സേവനങ്ങള്‍ തടഞ്ഞതോടെയാണ് ആശയവിനിമയത്തിനായി ഓഫ്‌ലൈന്‍ മെസേജിങ് ആപ്പുകള്‍ ഉപയോഗിച്ച് പാറ്റകള്‍ കളം നിറഞ്ഞത്.

ന്യൂസ്ടാഗ് വാര്‍ത്തകള്‍ വാട്‌സാപ്പില്‍ കിട്ടും >>

സമരക്കാര്‍ തമ്മില്‍ ആശയവിനിമയം നടത്താന്‍ ബ്ലൂടൂത്ത് അധിഷ്ഠിത ഓഫ്‌ലൈന്‍ മെസേജിങ് ആപ്പുകളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നതെന്നാണ് റിപോര്‍ട്ടുകള്‍. ഇതോടെ നട്ടംതിരിഞ്ഞ പോലീസ് സംഭവത്തില്‍ അന്വേഷണം തുടങ്ങി. എന്നാല്‍ ഇത്തരം ആപ്പുകള്‍ ഉപയോഗിച്ചതായി ഔദ്യോഗിക സ്ഥിരീകരണം ഉണ്ടായിട്ടില്ല.

സാധാരണ വാട്‌സ്ആപ്പ്, സിഗ്‌നല്‍, ടെലഗ്രാം തുടങ്ങിയ ആപ്പുകള്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കാന്‍ മൊബൈല്‍ ഡാറ്റയോ വൈഫൈയോ ആവശ്യമാണ്. എന്നാല്‍ ബ്ലൂടൂത്ത് ലോ എനര്‍ജി (ബി.എല്‍.ഇ) സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിക്കുന്ന ചില ആപ്പുകള്‍ക്ക് മൊബൈല്‍ നെറ്റ്വര്‍ക്കോ ഇന്റര്‍നെറ്റോ ഇല്ലാതെയും സന്ദേശങ്ങള്‍ കൈമാറാന്‍ കഴിയും.

ഇത്തരത്തിലുള്ള സംവിധാനത്തില്‍ ഒരാളുടെ ഫോണില്‍നിന്ന് അയക്കുന്ന സന്ദേശം സമീപത്തുള്ള അതേ ആപ്പ് ഉപയോഗിക്കുന്ന മറ്റൊരു ഫോണിലേക്ക് ബ്ലൂടൂത്ത് വഴി എത്തുകയും അവിടെനിന്ന് അടുത്ത ഫോണിലേക്ക് കൈമാറപ്പെടുകയും ചെയ്യും. ഈജിപ്ത് ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങളില്‍ നേരത്തേ സര്‍ക്കാര്‍ വിരുദ്ധ സമരവേദികളില്‍ ഇത്തരം സാങ്കേതിക വിദ്യകള്‍ ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.

മൊബൈല്‍ സേവനങ്ങളില്ലാതെ ഈ ആപ്പുകള്‍ എങ്ങനെ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നു?

മൊബൈല്‍ ഡാറ്റയെയോ വൈഫൈയെയോ (Wi-Fi) ആശ്രയിക്കുന്ന വാട്ട്സ്ആപ്പ്, സിഗ്‌നല്‍, ടെലിഗ്രാം എന്നിവയില്‍ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഈ ഓഫ്ലൈന്‍ മെസ്സേജിംഗ് ആപ്പുകള്‍ ബ്ലൂടൂത്ത് ലോ എനര്‍ജി (BLE) സാങ്കേതികവിദ്യയാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. മിക്ക ആധുനിക സ്മാര്‍ട്ട്ഫോണുകളിലും ലഭ്യമായിട്ടുള്ള ഒരു വയര്‍ലെസ് സാങ്കേതികവിദ്യയാണിത്. പ്രാദേശികമായും ആഗോളതലത്തിലും ലഭ്യമായ ഇത്തരം നിരവധി ആപ്പുകള്‍ നിലവിലുണ്ട്.

ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ഒരു ഓഫ്ലൈന്‍ മെസ്സേജിംഗ് ആപ്പാണ് ‘ബിറ്റ്ചാറ്റ്’ (Bitchat). ട്വിറ്റര്‍ സഹസ്ഥാപകനായ ജാക്ക് ഡോര്‍സി 2025 ജൂലൈയിലാണ് ഇത് അവതരിപ്പിച്ചത്. ഗൂഗിള്‍ പ്ലേ സ്റ്റോറില്‍ നിന്ന് പത്തുലക്ഷത്തിലധികം ആളുകള്‍ ഡൗണ്‍ലോഡ് ചെയ്ത ഈ ആപ്പിലൂടെ, ഒരു അക്കൗണ്ട് ഉണ്ടാക്കുകയോ ഫോണ്‍ നമ്പര്‍ നല്‍കുകയോ സെന്‍ട്രല്‍ സെര്‍വറുകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യാതെ തന്നെ ഉപയോക്താക്കള്‍ക്ക് ബ്ലൂടൂത്ത് വഴി സന്ദേശങ്ങള്‍ കൈമാറാന്‍ കഴിയും. ആന്‍ഡ്രോയിഡില്‍ സമാനമായ മറ്റ് ഓഫ്ലൈന്‍ മെസ്സേജിംഗ് ആപ്പുകളും ലഭ്യമാണ്.

ബിറ്റ്ചാറ്റും സമാനമായ മറ്റ് ആപ്പുകളും ഫോണുകള്‍ക്ക് പുറമെ ഈയര്‍ബഡുകളിലും മറ്റ് സ്മാര്‍ട്ട് ഉപകരണങ്ങളിലും ലഭ്യമായ ബ്ലൂടൂത്ത് സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിച്ച്, അടുത്തുള്ള ഫോണുകള്‍ തമ്മില്‍ ഓഫ്ലൈനായി ആശയവിനിമയം നടത്താന്‍ സഹായിക്കുന്നു.

ബിറ്റ്ചാറ്റ് പോലുള്ള ഒരു ആപ്പ് ഉപയോഗിച്ച് ഒരു ഉപയോക്താവ് സന്ദേശം അയക്കുമ്പോള്‍, അത് മൊബൈല്‍ ടവര്‍ വഴിയോ വൈഫൈ റൂട്ടര്‍ വഴിയോ ഏതെങ്കിലും കേന്ദ്രീകൃത സെര്‍വര്‍ വഴിയോ അല്ല സഞ്ചരിക്കുന്നത്. പകരം, ആ ഫോണ്‍ എന്‍ക്രിപ്റ്റ് ചെയ്ത സന്ദേശം അതേ ആപ്പ് ഉപയോഗിക്കുന്ന അടുത്തുള്ള മറ്റ് ഉപകരണങ്ങളിലേക്ക് ബ്ലൂടൂത്ത് വഴി അയക്കുന്നു. ഈ ഉപകരണങ്ങള്‍ തനിയെ ആ സന്ദേശം മറ്റ് അടുത്തുള്ള ഫോണുകളിലേക്ക് കൈമാറുകയും, അങ്ങനെ ഒരു ‘മെഷ് നെറ്റ്വര്‍ക്ക്’ (Mesh network) രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ സംവിധാനത്തില്‍, ഓരോ സ്മാര്‍ട്ട്ഫോണും ഒരു റിലേ (Relay) ആയി പ്രവര്‍ത്തിക്കുകയും സന്ദേശങ്ങള്‍ ഉദ്ദേശിച്ച വ്യക്തിയിലെത്തുന്നതുവരെ ഒരു ഉപകരണത്തില്‍ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് ‘ഹോപ്പ്’ (Hop) ചെയ്യപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഒരേ പ്രദേശത്ത് ഈ ആപ്പ് ഉപയോഗിക്കുന്ന ആളുകളുടെ എണ്ണം കൂടുമ്പോള്‍, നെറ്റ്വര്‍ക്ക് വലുതാവുകയും ആശയവിനിമയ ദൂരം വര്‍ദ്ധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇന്റര്‍നെറ്റിന് പകരം ഉപകരണങ്ങള്‍ക്കിടയില്‍ നേരിട്ട് സന്ദേശങ്ങള്‍ കൈമാറുന്നതിനാല്‍, ഇന്റര്‍നെറ്റ് സേവനങ്ങള്‍ വിച്ഛേദിക്കപ്പെടുമ്പോഴോ സെല്ലുലാര്‍ കവറേജ് ഇല്ലാത്തപ്പോഴോ പോലും ഈ ആപ്പുകള്‍ക്ക് പ്രവര്‍ത്തിക്കാന്‍ കഴിയും. എന്നിരുന്നാലും, കുറഞ്ഞ ദൂരത്തിലും ഒരേ മെഷ് നെറ്റ്വര്‍ക്കില്‍ ആവശ്യത്തിന് ഉപയോക്താക്കള്‍ ഉള്ള പ്രദേശങ്ങളിലും മാത്രമാണ് ഇവ ഏറ്റവും മികച്ച രീതിയില്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നത്.

ഡല്‍ഹി പോലീസ് എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈ ആപ്പുകളെ കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കുന്നത്?

അന്വേഷണത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഇത്തരം ആപ്പുകള്‍ ഉപയോഗിക്കുന്നവരെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങള്‍ തേടാന്‍ അവയുടെ സര്‍വീസ് പ്രൊവൈഡര്‍മാര്‍ക്ക് കത്തെഴുതാന്‍ ഡല്‍ഹി പോലീസ് പദ്ധതിയിടുന്നതായി റിപ്പോര്‍ട്ടില്‍ പറയുന്നു. നിലവില്‍ ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേക ആപ്പുകളുടെ പേരുകള്‍ പരാമര്‍ശിച്ചിട്ടില്ല. കൂടാതെ ഇന്റര്‍നെറ്റ് പ്രോട്ടോക്കോള്‍ ഡിവൈസ് റെക്കോര്‍ഡുകള്‍ (IPDR) പരിശോധിച്ചും, സിസിടിവി ദൃശ്യങ്ങള്‍ അപഗ്രഥിച്ചും, ഫേഷ്യല്‍ റെക്കഗ്‌നിഷന്‍ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിച്ചുമാണ് അധികൃതര്‍ പ്രതിഷേധക്കാരെ തിരിച്ചറിയാന്‍ ശ്രമിക്കുന്നത്.

സെന്‍ട്രല്‍ ഡല്‍ഹിയിലെ പ്രക്ഷോഭകര്‍ ആശയവിനിമയത്തിനും ഏകോപനത്തിനുമായി ഓഫ്ലൈന്‍ മെസ്സേജിംഗ് ആപ്പുകളെ ആശ്രയിക്കുന്നത് ഇതാദ്യമല്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നിരവധി പ്രക്ഷോഭങ്ങളില്‍ പ്രത്യേകിച്ച് ഹോങ്കോംഗ്, ഉക്രെയ്ന്‍, നേപ്പാള്‍ എന്നിവിടങ്ങളില്‍ പ്രതിഷേധക്കാര്‍ സമാനമായ ആപ്പുകള്‍ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.

വയര്‍ഡ് അല്ലെങ്കില്‍ സെല്ലുലാര്‍ നെറ്റ്വര്‍ക്കുകള്‍ തടസ്സപ്പെടുന്ന പ്രകൃതിദുരന്ത വേളകളിലും ആശയവിനിമയത്തിനായി ഇത്തരം ആപ്പുകള്‍ ചിലപ്പോള്‍ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.